De Belgische meerwaardebelasting en de erfenis
Sinds de inwerkingtreding van de Belgische meerwaardebelasting houdt een nieuwe vraag vermogende families bezig: wat gebeurt er wanneer beleggingsgoud of een portefeuille financiële activa via een erfenis wordt overgedragen? De vraag rijst met een waargenomen risico op cumulatie tussen de successierechten en een toekomstige meerwaardebelasting bij een latere doorverkoop door de erfgenamen.
De Belgische fiscale inwoner
De taks van 10 % geldt voor meerwaarden gerealiseerd op financiële activa, waaronder beleggingsgoud. Voor Belgische fiscale inwoners raakt het onderwerp aan de verkoop, maar ook aan de overdracht, de erfenis en de documentatie van het vermogen.
De klant die geen Belgische fiscale inwoner is
Een klant die Franse fiscale inwoner is, of een Duitse, Luxemburgse, Nederlandse, Zwitserse of andere Europese inwoner, wordt niet onderworpen aan de Belgische meerwaardebelasting omdat hij goud komt laten schatten, verkopen, kopen of omruilen in België.
Het huis ontvangt een Europees cliënteel, en het onderscheid is fundamenteel: niet de ligging van het kantoor bepaalt de fiscaliteit, wel de fiscale woonplaats van de houder.
Wat de Belgische meerwaardebelasting bepaalt
Sinds 1 januari 2026 past België een taks van 10 % op bepaalde meerwaarden toe die worden gerealiseerd bij de verkoop van financiële activa. De FOD Financiën noemt onder meer aandelen, obligaties, ETF's, opties, afgeleide producten, spaar- en beleggingsverzekeringen, cryptomunten, deviezen, liquiditeiten en beleggingsgoud onder de betrokken activa.
Het algemene principe is eenvoudig: wanneer een Belgische fiscale inwoner een financieel actief met winst verkoopt, komt de belastbare meerwaarde in de regel overeen met het verschil tussen de verkoopwaarde en de aankoopwaarde. Voor activa verworven vóór 1 januari 2026 speelt de referentiewaarde op 31 december 2025 de rol van aankoopwaarde in de berekening van de toekomstige meerwaarden.
De FOD Financiën voorziet ook een permanente jaarlijkse vrijstelling: elk jaar is de eerste schijf van 10.000 euro gerealiseerde meerwaarden vrijgesteld, per persoon, geïndexeerd bedrag. Deze vrijstelling heeft geen vervaldatum, ze wordt op 1 januari van elk jaar hernieuwd. In jaren zonder verkoop wordt een gedeeltelijke overdracht van 1.000 euro toegevoegd aan de vrijstelling van het volgende jaar, cumuleerbaar gedurende maximaal vijf jaar, waardoor ze kan oplopen tot 15.000 euro per persoon, dus tot 30.000 euro voor een koppel met een gemeenschappelijke aangifte, waarbij elke partner over zijn eigen vrijstelling beschikt. Het algemene kader van de taks, de vrijstellingen en de cijfervoorbeelden staan op de pagina meerwaardebelasting en goud.
Dit kader betreft de personen die binnen het toepassingsgebied van de Belgische fiscaliteit vallen. Het maakt van niet-ingezeten Europese klanten geen Belgische belastingplichtigen.
Het overlijden doet de taks niet ontstaan, maar wist de meerwaarde niet uit
Een erfenis is geen verkoop. Dat is het vertrekpunt van de redenering: de meerwaardebelasting viseert een overdracht onder bezwarende titel. Bij een overlijden betalen de erfgenamen geen prijs om de activa van de overledene te ontvangen. Op het moment van de erfenis is er dus geen verkoop die de taks onmiddellijk doet ontstaan.
Maar daarmee is niet alles geregeld. Het onderwerp kan later opnieuw opduiken, op het moment dat de erfgenamen de ontvangen activa doorverkopen. In dat geval wordt de meerwaarde berekend op basis van de historische aankoopwaarde van het actief door de overledene, of volgens de referentiewaarde die in het overgangsregime van toepassing is. Daar ontstaat het gevoel van dubbele belasting: de erfgenamen kunnen successierechten betalen op een overgedragen actief, en later een taks tegenkomen op een meerwaarde waarvan een deel vóór het overlijden is opgebouwd. Eenvoudig gezegd: het overlijden zet de teller niet op nul.
Het echte onderwerp is de latente meerwaarde. Kan een toekomstige meerwaardebelasting in rekening worden gebracht bij de waardering van een actief van de nalatenschap, om te vermijden dat een erfgenaam tweemaal wordt belast op dezelfde economische rijkdom, een eerste keer via de successierechten, een tweede keer bij de doorverkoop? In dit stadium is de vraag niet volledig beslecht. Een reparatiewet wordt verwacht en zou een oplossing kunnen bieden, met name voor bepaalde activa waarvan de waarde op het moment van het overlijden moet worden geschat. Voor Belgische families betekent dit één eenvoudige zaak: de documentatie van het vermogen wordt centraal.
De levenslijn van een goudstaaf van 500 gram overgedragen als erfenis
| Fase | Waarde | Wat er gebeurt |
|---|---|---|
| 2018 · verwerving door de overledene | 17.500 € | Oude aankoop: voor de berekening van de taks verdwijnt deze prijs achter de referentie van 31 december 2025. |
| 31 december 2025 · fiscale foto | 59.010 € | 500 g × 118,02 €: de referentiewaarde van fijn goud ligt vast. De berekening is rekenkundig, op basis van het gewicht aan fijn goud. |
| 2027 · overlijden en aangifte van nalatenschap | 64.500 € | De successierechten worden berekend op de waarde bij overlijden. Geen meerwaardebelasting: een erfenis is geen verkoop. |
| 2028 · doorverkoop door de erfgenaam | 70.200 € | Meerwaarde gemeten vanaf de referentie: 70.200 − 59.010 = 11.190 €. Na de vrijstelling van 10.000 € bedraagt de belastbare basis 1.190 € en de taks van 10 % beloopt 119 €. |
Illustratief voorbeeld: exclusief kosten, enige erfgenaam die Belgische fiscale inwoner is, jaarlijkse vrijstelling elders niet gebruikt.
In dit voorbeeld heeft de schijf tussen de fiscale foto en de waarde bij overlijden, zijnde 5.490 €, al successierechten gedragen en blijft ze begrepen in de basis van de meerwaarde die bij doorverkoop belastbaar is. Dat is de ervaren zone van dubbele belasting, degene die de verwachte reparatiewet zou moeten verduidelijken. In afwachting beschermt elke gedocumenteerde waarde in elke fase de erfgenaam.
Niet al het goud volgt dezelfde logica
Beleggingsgoud wordt door de FOD Financiën genoemd onder de financiële activa die door de taks worden geviseerd. Voor een Belgische fiscale inwoner kan de vraag zich dus stellen bij de toekomstige verkoop van bepaalde staven of beleggingsmunten, met name in een context van erfenis. Maar twee fouten moeten worden vermeden.
De eerste zou zijn te geloven dat al het goud op dezelfde manier wordt behandeld. Een beleggingsstaaf, een moderne beleggingsmunt, een gouden juweel, een oude verzamelmunt of zilvermetaal vallen niet altijd onder dezelfde patrimoniale, fiscale of marktlogica.
De tweede zou zijn te geloven dat deze Belgische taks de klanten betreft die geen fiscale inwoners zijn. Dat is niet het geval: een klant die Franse, Duitse, Luxemburgse, Nederlandse of Zwitserse fiscale inwoner is, wordt niet door deze taks geviseerd louter omdat hij goud verkoopt, koopt of laat schatten in België.
| Wat de familie bezit | Meerwaardebelasting | De logica om te kennen |
|---|---|---|
| Beleggingsgoudstaaf | Binnen het toepassingsgebied | Door de FOD Financiën genoemd onder de betrokken financiële activa, voor Belgische fiscale inwoners. |
| Moderne gouden beleggingsmunt | Binnen het toepassingsgebied | Volgt de definitie van beleggingsgoud, zoals de staaf. |
| Oude verzamelmunt | Andere logica | Een munt die niet aan de definitie van beleggingsgoud beantwoordt, valt onder een eigen numismatische logica, waar premie en zeldzaamheid de waarde bepalen. |
| Gouden juwelen en voorwerpen | Buiten het toepassingsgebied | Ze beantwoorden niet aan de definitie van beleggingsgoud en blijven buiten het toepassingsgebied van de taks. |
| Zilvermetaal, platina, palladium | Buiten het toepassingsgebied | De wet viseert beleggingsgoud. Voor deze metalen blijft het vroegere regime van toepassing. |
De exacte categorie van elk voorwerp identificeren is de eerste stap van elke patrimoniale beslissing.
Zonder documentatie draagt een reëel actief een onvolledige fiscale geschiedenis
Voor Belgische fiscale inwoners is de meerwaardebelasting niet alleen een vraag op het moment van verkopen: ze wordt een onderwerp van overdracht, erfenis en documentatie. Wanneer een vermogen beleggingsgoud of andere financiële activa bevat, wordt het bewaren van de essentiële informatie doorslaggevend. De documentatie wordt het fiscale paspoort van het vermogen. En in de edelmetalen telt die geschiedenis.
Het huis kondigt niet alleen een prijs aan: het identificeert, weegt, analyseert, verklaart en documenteert de edelmetalen die het worden toevertrouwd. Elke schatting wordt opgemaakt op de datum van de dag, tegen de waarde van de dag, en nooit geantidateerd. Voor fijn goud dat vóór 2026 werd aangehouden, is de referentie van 31 december 2025 een publiek gegeven: ze kan tot op de gram worden gereconstrueerd, door eenvoudige rekenkunde, op basis van het vastgestelde gewicht aan fijn goud. Zo helpt het huis families begrijpen en becijferen wat een doorverkoop zou betekenen voor de taks, sinds 31 december 2025. Vertrouwen wordt niet verklaard, het wordt gedocumenteerd.
Datum en prijs van verwerving
Factuur, borderel of oorspronkelijk bewijsstuk, zelfs oud: elk spoor telt.
Referentiewaarde op 31 december 2025
Voor fijn goud wordt ze berekend op basis van het gewicht: 118,02 euro per gram.
Bewijzen van bezit
Certificaten, zegels, staafnummers, gedateerde inventaris van het metaalvermogen.
Gedateerde professionele schatting
Identificatie, weging en analyse per activacategorie, vastgelegd in een document gedateerd op de dag zelf.
Documentatie van de overdracht
Aangifte van nalatenschap, akten en waarden weerhouden bij het overlijden, bewaard bij de rest van het dossier.
Weloverwogen opties
Verkopen, bewaren, omzetten, opsplitsen of overdragen: elke optie wordt beoordeeld op stukken, niet op indrukken.
Vier situaties, vier reflexen
Elk document bewaren
Facturen, borderellen en certificaten bewaren, en elk actief precies laten identificeren: staaf, beleggingsmunt, verzamelmunt, juweel of zilvermetaal.
De benaderende waarde weigeren
Een duidelijke, gedocumenteerde schatting, per activacategorie, met de referentiewaarde van 31 december 2025 voor goud van vóór 2026: dat is wat de erfgenamen beschermt.
De fiscale stelsels niet verwarren
De Belgische taks betreft niet de personen die geen Belgische fiscale inwoners zijn, ook niet voor een verrichting uitgevoerd in België.
Het materiaal laten spreken
Vóór elke beslissing: identificeren, wegen, analyseren: begrijpen wat men bezit, wat het waard is en in welke categorie het valt.
Erfenis en meerwaardebelasting: de vragen die terugkomen
Doet het overlijden de meerwaardebelasting ontstaan?
Neen. De taks viseert een overdracht onder bezwarende titel, dat wil zeggen een verkoop. Een overdracht via erfenis is geen verkoop: op het moment van het overlijden is geen enkele meerwaardebelasting verschuldigd op de overgedragen activa. Alleen de successierechten zijn in dit stadium van toepassing.
Hoe wordt de meerwaarde berekend wanneer een erfgenaam het ontvangen goud doorverkoopt?
Voor een erfgenaam die Belgische fiscale inwoner is, wordt de meerwaarde gemeten vanaf de historische verwervingswaarde van de overledene of, voor een actief aangehouden vóór 2026, vanaf de referentiewaarde op 31 december 2025. Het overlijden zet de teller niet op nul: de latente meerwaarde opgebouwd vóór de erfenis blijft in de berekening.
Kunnen successierechten en meerwaardebelasting zich cumuleren?
In de huidige stand van zaken, ja: een erfgenaam kan successierechten betalen op een actief, en vervolgens de taks tegenkomen bij de doorverkoop op een meerwaarde waarvan een deel vóór het overlijden is opgebouwd. Of deze latente belasting in rekening kan worden gebracht bij de waardering van de nalatenschap is nog niet beslecht: een reparatiewet wordt op dit punt verwacht.
Maakt een schenking het mogelijk de meerwaarde uit te wissen?
Neen. Een schenking is geen overdracht onder bezwarende titel: ze doet de taks niet ontstaan. Maar de begunstigde neemt de verwervingswaarde van de schenker over, of de referentie van 31 december 2025 voor een actief van vóór 2026. De latente meerwaarde volgt het actief, ze verdwijnt niet met de schenking.
Is de vrijstelling van 10.000 euro beperkt in de tijd?
Neen. Het gaat om een permanente en jaarlijkse vrijstelling: elk jaar ontsnapt de eerste schijf van 10.000 euro gerealiseerde meerwaarden aan de taks, per persoon, geïndexeerd bedrag. Ze wordt hernieuwd op 1 januari, zonder vervaldatum. In jaren zonder verkoop wordt een fractie van 1.000 euro overgedragen naar het volgende jaar, cumuleerbaar gedurende vijf jaar, tot een plafond van 15.000 euro. In een koppel met een gemeenschappelijke aangifte beschikt elke partner over zijn eigen vrijstelling: samen kan de vrijstelling zo 20.000 euro per jaar bereiken, en tot 30.000 euro met de overdrachten.
Welke documenten verzamelen voor goud ontvangen als erfenis?
De oorspronkelijke factuur of het borderel als ze bestaan, de certificaten en staafnummers, de aangifte van nalatenschap met de waarden weerhouden bij het overlijden, en een gedateerde professionele schatting, per activacategorie. Samen vormen deze stukken de volledige fiscale geschiedenis van het actief.
Kan een schatting worden opgemaakt in het kader van een erfenis?
Ja. Het huis maakt schattingen op gedateerd op de dag zelf, nooit geantidateerd: identificatie, weging, analyse en documentatie, per activacategorie. Voor fijn goud van vóór 2026 kan de referentiewaarde van 31 december 2025 door eenvoudige rekenkunde worden gereconstrueerd op basis van het vastgestelde gewicht, wat toelaat de situatie van elke erfgenaam precies te becijferen.
Een erfenis wordt voorbereid op stukken, niet op indrukken
Identificatie, weging, analyse en documentatie per activacategorie: het huis ontvangt in Dottignies (Moeskroen) de families die klaar willen zien, alvorens een beslissing te nemen.
Contact opnemen met het huisDe pagina's die deze lectuur aanvullen
De Goudgids De goudprijs De private kluizenzalen De smelterij en de affinageBronnen: FOD Financiën, taks op meerwaarden op financiële activa. Deze pagina informeert, ze vormt geen individueel fiscaal advies.